Bezwarunkowa wartość

Poruszył mnie poznany na terapii koncept własnej wartości, którą odróżnia się od pewności siebie i samooceny. Własna wartość powinna być bezwzględna i bezwarunkowa, można by rzec radykalna. Wartość ma człowiek jako istota, która myśli i czuje, wartość jest inherentna, czyli przyrodzona, nierozłączna, naturalnie związana z istotą ludzką.

Trudno jest rozumieć i stosować ten koncept w społeczeństwie, w którym od małego uczymy się porównywać z innymi. Cofnijmy się do czasów, gdy przychodziliśmy do swoich opiekunów, by pochwalić się czwórką z testu. Jeżeli inne dzieci dostały piątki, powinniśmy być jak one. Jeżeli inne dzieci dostały trójki, a czwórka wciąż nie zadowala opiekuna, nie mamy być jak inni, więc powinniśmy być lepsi. Małe dzieci, dla których najbliżsi krewni są autorytetem, mogą zacząć myśleć, “moja wartość zależy od moich osiągnięć”. I tak często się dzieje.

Być może, dziecko to poradzi sobie z wczesną edukacją, gdzie wysokie stopnie zdobywa się stosunkowo łatwo. Prawdziwy problem pojawi się później, w szkole średniej, na studiach, w pracy. Dziecko dowie się, że nie może być we wszystkim najlepsze, więc nie jest wartościowe.

Jaka jest różnica między pewnością siebie, samooceną i wartością? Samoocena jest oceną siebie, pod względem tego, czy spełniamy własne oczekiwania. Jest wypadkową tego co osiągnęliśmy, a co chcieliśmy osiągnąć. Samoocena może być globalna, czyli całościowa, lub specyficzna, czyli dotycząca jakiejś konkretnej kwestii np. umiejętności społecznych. Pewnością siebie będzie pewność poczucia własnej wartości i kompetencji.

Samoocena i pewność siebie zmienia się, tak samo jak poczucie własnej wartości, ale wartość sama w sobie jest stała i “dana raz na zawsze”. Jesteśmy więc wartościowi jako ludzie, niezależnie od sytuacji życiowej, osiągnięć, relacji, uczynków, samooceny, pewności siebie.

Taka perspektywa wydawała mi się “przesłodzona”, myślałam, że może być usprawiedliwieniem dla lenistwa. Teraz zauważam, że jest ona bardzo ważna i zachęca do pracy nad samym sobą. Jesteśmy wartościowi, więc powinniśmy o siebie zadbać. Zasługujemy na życie w zdrowiu psychicznym i fizycznym. Zasługujemy na spełnianie swoich potrzeb snu, jedzenia, ruchu, odpoczynku. Skoro jesteśmy wartościowi, powinniśmy się rozwijać, wydobyć swój pełny potencjał i pracować na to, by tej wartościowej istocie żyło się jak najlepiej.

Jeżeli jeszcze nie znasz tego konceptu, lub opierasz swoje poczucie wartości na czynnikach zewnętrznych, pewnie jest przed Tobą (tak jak i przede mną) długa droga, prowadząca do zmian w niezdrowych schematach myślowych. Lecz teraz, wiedząc o wartości, która jest w Tobie jako istocie, możesz na nią wkroczyć.